Over de WaterhoogteWijzer

Let op

• De WaterhoogteWijzer geeft een indicatie van het risico op wateroverlast als er extreem veel regen valt en deze niet meer snel genoeg kan wegstromen. De kans hierop is niet heel groot, maar de gevolgen kunnen wel groot zijn. Zoals schade aan huizen en bedrijven of onveilige situaties. Wegen kunnen onbegaanbaar worden of stroom, gas of water kunnen uitvallen. De kans op extreme regen neemt toe. Het is daarom belangrijk om je bewust te zijn van dit risico en voorbereidingen te treffen. Tegelijkertijd werkt de overheid ook aan maatregelen om Limburg beter te beschermen en voor te bereiden. Daarvoor werken ze samen in het programma Waterveiligheid en Ruimte Limburg (WRL).
• Voor de berekening van de waterhoogte is een specifieke situatie als uitgangspunt genomen. Dit wordt uitgelegd onder het kopje ‘gebruikte gegevens’. Het is niet te zeggen of en wanneer deze situatie voorkomt. De WaterhoogteWijzer is geen voorspelling.
• De waterhoogte die je ziet, is de hoogte vanaf maaiveld (grondniveau). Het kan zijn dat jouw huis hoger ligt, of dat je een kelder hebt of dat je op een hogere verdieping woont. Daar is geen rekening mee gehouden.
• De WaterhoogteWijzer maakt gebruik van hydrologische modelberekeningen. Uitleg hierover vind je onder het kopje ‘hoe wordt de waterhoogte berekend’. Hoewel aan de totstandkoming van deze tool de uiterste zorg en aandacht is besteed, is het mogelijk dat de inhoud onvolledig en/of onjuist is. Aan de WaterhoogteWijzer zijn geen rechten te ontlenen.

Waarom is er een WaterhoogteWijzer?

De WaterhoogteWijzer geeft jou een indicatie van het risico op wateroverlast in jouw omgeving als er extreem veel regen valt. Omdat extreme regenbuien door klimaatverandering vaker voorkomen, neemt de kans op lokale overstromingen toe. Het is belangrijk om je bewust te zijn van dit risico en voorbereidingen te treffen. De WaterhoogteWijzer laat ook zien hoe je je kunt voorbereiden.

Wanneer en of de waterhoogte voorkomt die de WaterhoogteWijzer toont, is niet te zeggen. Bij een gewone regenbui zal het water minder hoog komen. Je kunt dan in mindere mate te maken krijgen met wateroverlast. Door voorbereidingen te treffen kun je schade aan je huis en spullen voorkomen of verminderen en zorgen voor je eigen veiligheid en van je dierbaren.

Hoe is de waterhoogte berekend?

Voor de berekening van de waterhoogte zijn modellen gebruikt. Deze modellen simuleren hoe het water zich gedraagt bij een bepaalde regenbui. Bij deze simulaties worden verschillende gegevens meegenomen, zoals: hoe hoog ligt de plek waar het water valt, hoe stroomt het water naar beneden, hoeveel water kan er wegstromen via beken en rivieren, hoeveel water kan de bodem opnemen, et cetera.

De berekende waterhoogte is nooit exact, het is een simulatie bij een specifieke situatie. Door onzekerheid in neerslagvoorspellingen, verandering van de bodem en menselijk ingrijpen is niet exact te voorspellen of en wanneer deze waterhoogte voorkomt.

Onder het kopje ‘gebruikte gegevens’ kun je lezen met welke situatie is gerekend en hoe groot de kans is op deze situatie.

Gebruikte gegevens

De WaterhoogteWijzer maakt gebruik van openbare overstromingskaarten. Sinds 2007 zijn Europese landen verplicht om overstromingsrisico’s in kaart te brengen onder de Europese Richtlijn Overstromingsrisico’s (ROR).

De WaterhoogteWijzer toont de hoogste waarde uit de volgende overstromingskaarten:

• Overstromingsgegevens van de Maas. Uitgangspunt is een situatie die in het huidige klimaat eens per 100 jaar kan voorkomen. Dat is een kans van 1% per jaar. In het jaar 2100 is de kans op zulke overstromingen groter. De gebruikte overstromingskaarten zijn te vinden in het LIWO. Hier kiest u voor kaart ‘A. Inundatie buitendijkse gebieden’ en selecteert u in de legenda ‘middelgrote kans’.
• Overstromingsgegevens van regionale waterkeringen. Uitgangspunt is een situatie die in het huidige klimaat eens per 1000 jaar kan voorkomen. Dat is een kans van 0,1% per jaar. In het jaar 2100 is de kans op zulke overstromingen groter. De gebruikte overstromingskaarten zijn te vinden in het LIWO. Hier kiest u voor kaart ‘C. Doorbraak niet-primaire waterkeringen’ en selecteert u in de legenda ‘kleine kans’.
• Overstromingsgegevens vanuit de regionale rivier- en beeksystemen (fluviale overstromingen). Het regionale watersysteem bestaat uit de regionale rivieren, beken en sloten in Limburg. Hieronder vallen bijvoorbeeld de Geul, de Geleenbeek en de Roer. Voor de gebruikte overstromingsgegevens is vooruitgekeken naar het jaar 2100 en de risico’s die we in dat jaar op basis van klimaatverandering verwachten. Uitgangspunt is een situatie die in het jaar 2100 eens per 100 jaar kan voorkomen (T100/2100). Dat is een kans van 1% per jaar. In het huidige klimaat is de kans op zulke overstromingen kleiner en komt dit gemiddeld eens per ongeveer 500 jaar voor. De getoonde waterhoogte kan bereikt worden door piekafvoeren in de rivieren en beken in Limburg. De gebruikte overstromingskaarten zijn te vinden op de website van Waterschap Limburg.
• Overstromingen door lokale neerslag (pluviale overstromingen). Hiervoor is vooruitgekeken naar het jaar 2100 en de risico’s die we in dat jaar op basis van klimaatverandering verwachten. Uitgangspunt is een situatie die in het jaar 2100 eens per 100 jaar kan voorkomen (T100/2100). Dat is een kans van 1% per jaar. Er is gerekend met een regenbui waarbij er 97 mm regen valt in 2 uur. Bij de berekeningen is gesimuleerd dat deze extreme bui gelijktijdig boven heel Limburg zou vallen. De gebruikte overstromingskaarten zijn te vinden op de website van Waterschap Limburg.

Eind 2025 zijn voor de Maas en de Rijksregionale keringen nieuwe overstromingskaarten beschikbaar gekomen. Deze gegevens worden nog verwerkt in de WaterhoogteWijzer. Zodra dat gebeurd is, geeft de WaterhoogteWijzer ook voor de Maas en Rijksregionale keringen de meest actuele waterhoogtes weer voor een situatie die in het jaar 2100 eens per 100 jaar kan optreden.De nieuwe overstromingskaarten zijn al te bekijken via risicokaart.nl.

Verschil met website Overstroomik

De landelijke website overstroomik.nl geeft voor elke postcode in Nederland aan hoe hoog het water kan komen en wat iedereen kan doen om bij een dreigende overstroming schade en slachtoffers te beperken. De WaterhoogteWijzer doet het zelfde voor Limburg. Er zijn wel verschillen. De belangrijkste zijn:

• Overstroomik.nl is een landelijke applicatie terwijl de WaterhoogteWijzer specifiek voor Limburg is en alleen overstromingsgegevens van Limburg bevat;
• Overstroomik.nl houdt geen rekening met wateroverlast door extreme neerslag, de WaterhoogteWijzer doet dat wel;
• In de WaterhoogteWijzer zitten ook overstromingsgegevens van alle regionale beken in Limburg, in overstroomik.nl zitten overstromingsgegevens van de Maas en Rijkskanalen en enkele regionale beken;
• Overstroomik.nl gaat uit van een extremer scenario met een kleinere kans van 1 op 1000 per jaar (0,1% per jaar) in het huidige klimaat. De Waterhoogtewijzer kijkt waar mogelijk vooruit naar het jaar 2100 met een herhalingskans van 1 op 100;
• De WaterhoogteWijzer geeft ook handelingsperspectief om bij wateroverlast schade aan je huis en spullen te verminderen, overstroomik.nl geeft vooral handelingsperspectief in geval van een overstroming.

Wie zit achter de WaterhoogteWijzer?

De WaterhoogteWijzer is ontwikkeld door het programma Waterveiligheid en Ruimte Limburg (WRL). Dit programma is opgericht na de overstromingen in juli 2021. In WRL werken de Provincie Limburg, Waterschap Limburg, de Limburgse gemeenten en het Rijk samen om Limburg beter te beschermen tegen wateroverlast. Omdat wateroverlast nooit helemaal voorkomen kan worden, ontwikkelt WRL ook producten om inwoners te helpen om zich voor te bereiden. De WaterhoogteWijzer is hier een voorbeeld van.

Waardoor neemt de kans op wateroverlast toe?

Doordat het vaker hevig regent, neemt de kans op wateroverlast toe. In de zomer zorgen vooral korte hevige regenbuien voor wateroverlast. In de winter komt wateroverlast vaak door langdurige neerslag.

Wateroverlast ontstaat doordat de bodem het regenwater niet snel genoeg kan opnemen. Of doordat de riolering de hoeveelheid water niet direct kan afvoeren. Het water komt op straat of op het land te staan. Het kan gebouwen instromen of wegen onbegaanbaar maken.

Hevige regen kan ook zorgen voor een overstroming vanuit beken en rivieren. Als deze de extra hoeveelheid water niet kunnen afvoeren, kunnen ze buiten hun oevers treden en wateroverlast veroorzaken.

Sommige plekken zijn gevoeliger voor wateroverlast dan andere. Ook als jouw huis niet direct naast een rivier of een beek staat, kun je te maken krijgen met wateroverlast.