Samen aan de slag tegen wateroverlast: dit doen inwoners zelf op eigen terrein

Vier particuliere eigenaren laten zien hoeveel er op eigen terrein mogelijk is om wateroverlast te voorkomen. Met financiële steun uit de WRL Kansenregeling nemen zij rond het huis en in de tuin verschillende maatregelen om water beter op te vangen en langer vast te houden. Zo leggen zij een wadi aan, vergroten zij een bestaande poel en planten zij bomen en hagen.


Als er regen valt, zoekt water altijd een weg naar beneden. Over straten, langs tuinen en door weilanden stroomt het naar de laagste plekken. Bij hevige buien kan dit leiden tot flinke wateroverlast. Die is niet altijd te voorkomen, maar door het nemen van maatregelen kan schade worden beperkt.

Gerichte maatregelen rond het huis

In Ulestraten, in de gemeente Meerssen, weten Kim en Hugo al langer wat hevige regen kan aanrichten. Wanneer het hard regent, kan het riool het water niet altijd verwerken. De straat verandert dan in een snelstromende rivier en het water komt van verschillende kanten richting hun woning.

Dat bleef niet zonder gevolgen. In het verleden liep het water zelfs de kelder in. Via de kelderkoekoek kwam water naar binnen en dat zorgde voor flinke schade.

"Als het nu hard regent, hoeven we ons veel minder zorgen te maken."

Om nieuwe schade te voorkomen, besloten zij niet alleen hun woning beter te beschermen, maar ook het regenwater op hun terrein anders op te vangen. Rond de kelderkoekoek kwam een beschermende constructie en ook plaatsten zij waterkerende elementen. Daarnaast legden zij een afwateringssysteem aan dat het regenwater om de woning heen naar een wadi leidt. Ook werd het terrein voor de woning verhoogd en de oprit schuin aangelegd. Zo krijgt het regenwater de ruimte om tijdelijk te worden opgevangen, in plaats van rechtstreeks naar de woning te stromen.

Natuurherstel en wateroverlast aanpakken gaan hand in hand

Op een weiland in Schimmert ontstaat meer ruimte voor natuur en water. Annet en Kees wilden hun voormalige, intensief beheerde grasland een nieuwe bestemming geven, met meer ruimte voor biodiversiteit en natuurherstel. Tijdens de voorbereiding werden zij gewezen op de WRL Kansenregeling. Hoewel op hun eigen perceel geen sprake was van wateroverlast, bleken er wel stroombanen over het perceel te lopen richting lagergelegen gebieden. Zo bleek hun plan ook te kunnen bijdragen aan het verminderen van wateroverlast in de omgeving.

"We waren blij verrast dat er een subsidie was die hierbij kon helpen. We hopen dat ons project anderen inspireert! "

Voor Annet en Kees was het een mooie ontdekking dat hun initiatief niet alleen goed is voor biodiversiteit, maar ook kan helpen om wateroverlast in de omgeving te verminderen. Langs de randen van het perceel zijn ongeveer duizend struiken en planten en verschillende bomen geplant. Dit helpt om water vast te houden en zorgt ervoor dat regenwater beter in de bodem kan trekken. Daarnaast wordt het grasland minder intensief beheerd en komt op het laagste punt een grondwal die regenwater tijdelijk tegenhoudt. Deze maatregelen zorgen ervoor dat water minder snel richting lagergelegen plekken stroomt.

Herstel van oude elementen: het landschap weer laten helpen

Ook de families Thissen en Engelbert uit Valkenburg aan de Geul kijken naar het landschap zelf. Hun uitgangspunt is dat het landschap van vroeger veel elementen had die wateroverlast verminderden. Zo is op historische foto's en kaarten te zien, dater greppels, sloten en beplanting op het weiland waren. Door de jaren heen waren veel van deze landschapselementen verdwenen.

"Door slim gebruik te maken van het landschap, geven we regenwater weer de ruimte die het vroeger ook had."

Met hun project brengen zij een deel van die natuurlijke structuur terug op hun weiland. Ze leggen niet alleen twee wadi's aan waarin regenwater tijdelijk wordt opgevangen, maar plaatsen ook kleine dwarsdammen en planten extra bomen. Het idee is eenvoudig: als water meer ruimte krijgt op de plek waar het valt, krijgt het meer tijd om in de bodem te zakken. Daardoor wordt de hoeveelheid water die tegelijkertijd naar lagergelegen gebieden stroomt kleiner en neemt de kans op schaden door wateroverlast af.

Samenwerken aan waterberging

Een paar kilometer verderop, in Lemiers, pakken twee buren Achim en Paul het anders aan. Zij werken samen aan het vergroten van een bestaande poel naar de historische omvang. Daarmee wordt de poel straks meer dan dubbel zo groot. Zo ontstaat extra ruimte om bij hevige regen veel meer water tijdelijk vast te houden. In totaal gaat het om een bergingscapaciteit van ongeveer 3.575 kubieke meter. Bij een flinke bui kan water uit de beek tijdelijk naar de poel worden geleid. Het water wordt daar vastgehouden en wordt vervolgens beetje bij beetje weer afgevoerd. Door de overloop te verhogen en de afvoer aan te passen, kan het water verspreid over meerdere dagen weer terugstromen naar de beek. Dat zorgt ervoor dat de piek in de waterafvoer kleiner wordt. Daarmee wordt ook de druk op de Selzerbeek en uiteindelijk de Geul verminderd.

Ook aan de slag?

De vier voorbeelden laten zien dat wateroverlast niet altijd te voorkomen is, maar dat het nemen van maatregelen wel degelijk verschil maakt. Op elk terrein vraagt dat om een andere aanpak: van een wadi of een grotere poel tot extra beplanting of slimme aanpassingen rond huis en erf. Wat de projecten gemeen hebben, is dat regenwater niet zo snel mogelijk wordt afgevoerd, maar juist de ruimte krijgt om tijdelijk te worden opgevangen en langzaam in de bodem te zakken.

Zo wordt duidelijk dat ook inwoners op eigen terrein veel kunnen doen om wateroverlast te helpen beperken. Op die manier werken particulieren en overheden samen aan een landschap dat water beter kan opvangen en aan een samenleving die beter voorbereid is op wateroverlast. Samen laten deze projecten zien hoe op verschillende plekken wordt gewerkt aan een waterweerbaar Limburg. Iedere maatregel telt!

Over de Kansenregeling

Heb je zelf een idee om wateroverlast te verminderen op je terrein of in jouw omgeving? Dan kun je misschien gebruikmaken van de WRL Kansenregeling. De regeling ondersteunt inwoners, verenigingen, bedrijven en overheden bij het uitvoeren van maatregelen die op korte termijn wateroverlast verminderen.

Wat doet de overheid?

Lees wat de overheid doet om wateroverlast te verminderen.